در حال انتقال به بانک ... processing...
logo

موافق حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی نهاده های دام و طیور هستیم

دلایل گرانی نهاده‌های دامی/ قیمت جهانی ۵۰ درصد افزایش یافت

ویژگی های بک گاو شیری خوب

معامله عجیب ایران و روسیه / تهاتر نفت با خوراک دام!

بیماری کوکسیدیوز

چه کسی پاسخگوی وعده های سرخرمن مسئولان است؟

بیماری کلی باسیلوز

اثر روش های مختلف فرآوری سویای پرچرب بر مورفولوژی روده جوجه های گوشتی

ورشکستگی دامداران عامل کشتار دام ماده مولد و نارس

اکتینومیکوزیس در گاو

بیماری مارک

احتمال واردات تخم‌مرغ از هفته آینده

بیماری پاستورلوز (وبای طیور)

دستورالعمل های زمان بر عامل تاخیر در واردات یونجه از روسیه خرید شیر خشک از کارخانه های لبنی از 4 هزار و 500 تا 6 هزار و 400 تومان

بیماری گامبور

کشتار دام‌های مولد با شتاب زیادی ادامه دارد

انسفالومیلت پرندگان یا اپیدمیک ترمور

علت اصلی افزایش قیمت نهاده‌های دامی چیست؟

قیمت واقعی مرغ برای مصرف کننده ۳۰ هزار تومان است

آبگرمکن خورشیدی

معرفی تصویری بیماری برونشیت عفونی طیور

هیتر پاتیو

جت هیتر

کوره هوای گرم (کابینتی)

جت هیتر سری G

واحد های مختلف مورد نیاز در سیستم جوجه کشی

مرغداران خواستار اصلاح قیمت مرغ شدند

صادرات دام زنده آزاد شد

معرفی تصویری بیماری نیوکاسل

واکسن غیرفعال نیوکاسل و برونشیت عفونی و سندرم کاهش تولید تخم‌مرغ

عرضه تخم مرغ شانه‌ای ۴۲۵۰۰ تومانی

مرغ‌های ایرانی تریاکی نیستند

واکسن زنده نیوکاسل کلون سویه CL/79

به جای گوشت چربی تولید می‌کنیم / تفاله نیشکر خوراک جدید دام‌ها

قیمت تخم مرغ چرا گران شد؟

بیماری سل مرغی در طیور

سبوس‌های کپک زده خوراک دام شد!

استفاده از نان خشک در تغذیه طیور

قانون توزیع عادلانه آب

تراژدی کشتار دام مولد

مرغداران از دولت جدید چه می‌خواهند

تولید جوجه تخم گذار افزایش یافت

کاربرد آنزیم در جیره غذایی طیور

اثر تغذیه بر تولیدمثل

۶ پیشنهاد به وزیر جهاد کشاورزی در تامین خوراک دام و طیور

تاثیر رنگ پوسته روی کیفیت و جوجه درآوری تخم مرغ

ورم پستان

بیماری کتوز در دام

شاخص های استرس و فیزیولوژیکی رفاه حیوان

خیز دوباره قیمت جوجه در بازار

کرایه های سنگین حمل و نقل کمر مرغداران را شکسته/ جوجه یکروزه کم است

لنگش در دام

مشکلات زایمان

افزایش 500 درصدی سه قلم کالای مورد نیاز دامداران

چرا دولت دوازدهم در تنظیم بازار محصولات پروتئینی شکست خورد؟

تورم فزاینده و خطر تعطیلی دامداری های صنعتی

چرا قیمت جوجه یک روزه نجومی شد؟

عدم تامین نهاده مشکل اصلی سامانه بازارگاه افزایش قیمت تخم مرغ تبعات اتفاقات سال گذشته است

٣ تصمیم جدید دولت برای کاهش قیمت جوجه یک روزه

۹۵ میلیون تخم مرغ نطفه دار برای تامین نیاز بازار وارد شد

با رشد دامداري های صنعتی برخی خدمات دولتی توسط سازمان دامپزشکی صورت نمی پذیرد

طوفان تخم مرغ در بازار/ چرا قیمت از ۵۰ هزار تومان گذشت؟

۹۵ میلیون تخم مرغ نطفه‌دار برای تأمین نیاز بازار وارد می‌شود

بیماری آبله در طیور

اسپری جدید پستان گاو

بیماری افت تولید تخم در مرغان بومی (EDS)

 آناتومی دستگاه تولید مثل مرغ تخمگذار و نحوه تشکیل تخم مرغ

افزایش ۱۰.۵ درصدی عرضه گوشت مرغ و طیور در بهار ۱۴۰۰

از دست دادن آب در گوساله های شیرخوار

آمریکا برای کنترل قیمت گوشت دست بکار شد

بیماری برونشیت در طیور

نیاز شدید گاو به استراحت

ذبح دام سنگین در خراسان رضوی ۱۱ درصد بیشتر از حد مجاز است

کبد چرب در دام

کاهش قیمت لبنیات داوطلبانه بود

تولید ماده اساسی و وارداتی برای رشد طیور در کشور

ال کارنیتین چیست

فرم درصد پیشرفیت فیزیکی واحد گوسفند داشتی

تعلل دامپزشکی و فساد75 تن تخم مرغ

تأمین نهاده های دامی کابوسی بزرگ برای دامداران

انواع صدف معدنی در خوراک طیور گوشتی و دام

افزایش میزان نقدینگی مورد نیاز واحدهای دامداری و طیور

کیفیت پولت ها، کلید موفقیت درتخمگذاری

فرم تاییدیه حقابه

فاسد شدن ۵ هزار تن ذرت دپو شده در گمرک

منابع ذخیره ای آغوز

استفاده از تجهیزات روشنایی مناسب وکاهش هزینه برق

ناپختگی مدیران در صنعت مرغ/ تصمیمات اشتباه گذشته تکرار نشود

مدیریت مطلوب برای مبارزه با هزینه بالای خوراک

تثبیت بازار مرغ از اوایل آذر تأخیر ۴۰ روزه سامانه بازارگاه در تخصیص نهاده به مرغدار

ضدعفونی مرغداری

دولت سیزدهم سیاستهای غلط گذشته در صنعت مرغداری را ادامه ندهد

کلامیدو فیلا آبورتوس و سقط جنین دام

عرضه تخم‌مرغ در بازار باقیمت مصوب واردات ۱۰ هزار تن تخم‌مرغ از ترکیه

گرانفروشی مرغ به دلیل نبود نظارت پس از کشتارگاه است

برای تهیه یک سیلوی با کیفیت، چه باید کرد؟

مصرف ماهی برای کنترل دیابت

کنترل، پیشگیری و درمان لپتوسپیروز

آسیت (تجمع آب) در جوجه های گوشتی در طول فصل زمستان

نقش پروتئین در حل مشکلات طیور

قیمت جوجه یک روزه همچنان ۲۵۰۰ تومان بالاتر از نرخ مصوب

قیمت مصوب مرغ روز در ستاد تنظیم بازار ۳۱ هزار تومان تعیین شد

افزایش قیمت خوراک دام در بازارهای جهانی/کرونا زنجیره عرضه را به هم ریخت

قیمت دام و علوفه نسبت به سال قبل چقدر تغییر کرده است؟

سالمونلوز و سقط جنین دام

تغذيه مرغ تخم گذار

رونق مرگ در مرغداری های ساوه! مرغ های مادر بیمارند؟

چرا کشتار دام‌های مولد و آبستن متوقف نشد

همه گیر شناسی بیماری تب کیو

تأثیر ارتفاع برداشت ساقه ذرت در تغذیه گاو شیری

قیمت مصوب جوجه یکروزه ٦٠٠٠ تومان/ نرخ مصوب هم در بازار رعایت نمی شود

دانلود رایگان ترجمه مقاله مروری بر فیتات و فیتاز در جوجه ها (سال ۲۰۱۶)

مقاصد صادراتی دام زنده اعلام شد

توزیع قطره چکانی نهاده‌های دامی/ دولت مشکل تامین ارز را حل کند

فلج شدن گاو پس از زایمان و درمان تب شیر

دستورالعمل طرح ملی هویت گذاری و پلاک کوبی دام

جمع آوری نمونه های بالینی از جنین سقط شده

نرخ غیررسمی بازار مرغ را بی ثبات می‌کند/ مرغداران بلاتکلیفند

برنامه ریزی های مؤثر در کنترل مقاومت به آنتی بیوتیک ها در طیور

کتاب جامع نظام دامپروری

تسهیلات با حداقل سود به کشاورزان و دامداران به زودی پرداخت می‌شود

مکمل ویژه گاو انتظار زایمان

نقش دلالان در کاهش مرغ‌‌ِ مراکز توزیع دولتی/ تغییر مقصد برخی کامیون‌‌های حامل مرغ در میان راه‌

کمبود نهاده‌های دامی در کشور / دام‌ها ضایعات میوه می‌خورند

چرا گرماتب بهینه است؟

دستور العمل طیور 1400

۲۰ درصد مرغداری‌ها تعطیل شدند / مشکل چیست؟

قیمت ماهی قزل آلا به ۱۲۵ هزار تومان رسید

فرآیندهای مورد نیاز در صدور پروانه واحدهای دام و طیور

تعرفه خدمات کشاورزی 1400

کشتار دام های آبستن بی سر و صدا ادامه دارد

فروش فوری مرغداری ۴۵ هزار قطعه ای با تمامی امکانات

تأثیر سموم قارچی بر تولیدات گاوهای شیری

چربی های حیوانی و محتویات شکمبه در خوراک دام و طیور

«پای مرغ» هم‌قیمت مرغ شد / سنگدان کیلویی ۴۹ هزار تومان

قیمت هر شانه تخم مرغ چند؟

بیماری های مهم قرنطینه ای

مرغ ارزان می شود؟

ویروس های نفروپاتوژنیک برونشیت عفونی پرندگان

عرضه تخم مرغ دولتی در خرده‌فروشی‌ها آغاز شد/ قیمت می‌شکند

روش انتخاب و برداشت نمونه ها از دام

ساکنین دستگاه گوارش دنیایی برای کشف کردن

بیماری ORF یا اكتمای واگیردار

چرا تخم مرغ در مغازه‌ها همچنان گران است؟

قیمت خرید حمایتی دام روستایی ابلاغ شد/ هر کیلو گوسفند نر ۶۲ هزار تومان

اثر ضد میکروبی اسیدهای آلی بر فلور میکروبی و سلامت روده طیور

تخصیص ۶.۵ میلیارد دلار برای واردات نهاده‌های دامی

غذاهای دامی با منشاء حیوانی

علت گرانی و کمبود مرغ در روزهای اخیر/ برنامه دولت برای بازار شب عید چیست؟

دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره‌ای گوشت مرغ:ستاد تنظیم بازار نرخ مصوبه مرغ را اعلام نکرده است

چرا دولت دوازدهم در تنظیم بازار محصولات پروتیینی شکست خورد

لبنیات گران‌تر می‌شود؟

دعوت به همکاری

تغذیه گاو خشک و انتقالی

تنش گرمایی و کیفیت پوسته

هشدار درباره تداوم نابسامانی بازار جوجه یکروزه

نهاده‌های دامی تا 9 ماه آینده تامین شده است

دلایل افزایش قیمت تخم مرغ

دولت به جای افزایش قیمت شیر نهاده ارزان به دامدار بدهد

7 سؤال مهمی که به هنگام تهیۀ خوراک برای مرغ گوشتی باید پرسید

تاخیر در تامین کامیون عامل تشدید کندی روند بارگیری

تب شیر در گاو

نهاده‌های دامی مورد نیاز سال ۱۴۰۰تامین شد/انباشت۴.۱ میلیون تن در بنادر

رنگ گوشت طیور

ابعاد تازه ای از سوءمدیریت در بازار نهاده‌های دامی

خام فروشی نهاده های دامی و هدررفت عظیم منابع

تحلیل پیشران های کلیدی صنعت طیور بااستفاده از رویکرد اینده نگاری

اندازه گیری شدت نور و تعریف محیط نوری

مشکل لنگش در گاو و گوساله

اثرات سطوح مختلف گلوتن ذرت در جوجه های گوشتی

تاثیر تراکم موادمغذی جیره پایانی و سن کشتار بر بازده ابقای انرژی وپروتیین جوجه های گوشتی

بررسي تاثير شستشوي پوسته تخم مرغ با آب سرد بر آلودگي سالمونلا در پوسته و محتويات آن

مقاله تاثیر مکمل فیتاز میکروبی در رژیم های غذایی جوجه های گوشتی (سال ۲۰۱۸)

اصول اولیه ساخت و ضدعفریونی کردن داخل مرغ داری

دانلود رایگان ترجمه مقاله تعیین رفتار متقابل DNA تیموس گوساله با بربرین هیدروکلراید (نشریه تیلور و فرانسیس ۲۰۱۹) (ترجمه ارزان – نقره ای ⭐️⭐️)

دانلود رایگان مقاله انگلیسی استفاده از آفت کش ها در گلخانه به همراه ترجمه فارسی

بدعهدی وزیر جهاد در جلوگیری از خام مصرفی نهاده‌های دامی

تاثیر غذایی روغن دانه انار و روغن دانه کتان در عملکرد مرغ گوشتی و مشخصاتاسیدهای چرب گوشت

ترکیب گوشت، پروفایل اسیدهای چرب و پایداری اکسیداتیو گوشت جوجههای گوشتی حاوی فراوردههای فرعی انار

دانلود رایگان ترجمه مقاله رشد پیچه ای در اندام های گیاهی

تکنيک انتقال جنين در گاو

دولت آینده خود را آماده گرانی تخم مرغ کند/ ادامه حذف گله‌های مرغ‌ تخم‌گذار

تحقیق وتوسعه پایدارتیالپیا در ایران

تخم مرغ و خواص آن

آویلامایسین(محرک رشد)

آنتی بیوتیک موثر (فوزباک)

راه حلی برای دستیابی به پروتئین حشرات

ژنتیک، عامل اولیۀ بیماری های مربوط به سُم در گاوها

اهمیت تغذیۀ گوساله

راهبردهای تغذیه برای افزایش وزن تخم مرغ

نهاده‌ها‌ همچنان با تاخیر به دست مرغداران می‌رسد

وضعیت نامطلوب تامین نهاده های دامی

نقش پرتئینها در طیور

تأخیر در تخصیص ارز و ترخیص کالا معضل تأمین نهاده‌های دامی

جوجه یک روزه به قیمت 8 تا 10 هزار تومان به مرغداری‌های تحویل داده می‌شود

آغاز تحویل تنخواه نهاده‌های دامی به مرغداران

تاخیر در بارگیری نهاده های دامی/تعلل دولت در تعیین نرخ شیر خام

وزارت جهاد کشاورزی درباره مجوز واردات جوجه یک روزه با ارز ۴۲۰۰ شفاف‌سازی کند

علل همشکل نبودن گله

کنترل کوکسیدیوز

پیش بینی تولید ماهانه ۱۲۰ میلیون قطعه جوجه یکروزه گوشتی؛

روغن ذرت

نکات کاربردی در مدیریت تغذیه ای گاوهای شیری

تعاونی روستایی سیستم مناسبی برای اصلاح نظام توزیع محصولات کشاورزی است

عدم تامین نهاده کاهش ۱۲ میلیون قطعه‌ای جوجه ریزی را رقم زده است

بیماری مزمن تنفسی C - R - DChronic Respiratory Disease

بیماری آنفلوآنزا ، راه ابتلا و انتقال ،‌ پیشگیری و درمان به زبان ساده

گالیم

روش‌های نوین برای زیادشدن شیر در گاوها

کاهش قیمت جوجه یکروزه در بازار/ نیازی به واردات مرغ نداریم

مقایسه عملکرد صفات تولیدی آمیخته های تجاری جوجه گوشتی

اصلی‌ترین عامل گرانی دوباره مرغ، افزایش هزینه‌های تولید و نظام توزیع است/ تصمیمات اشتباه دولت، صنعت طیور را به آستانه نابودی کشاند

تاثیر مکمل فیتاز میکروبی در رژیم های غذایی جوجه های گوشتی

دستاوردهای تحقیقاتی جدید تجاری شده در حوزه دام وطیور

سمیت ویتامین ها و مواد معدنی کمیاب در طیور

بیماری مشترک بین انسان و دام تب مات یا بروسلوز

تولید گندم ۳۰ درصد و خرید تضمینی ۵۰ درصد کاهش یافت

برآورد فرصت های اقتصادی هر راس گاو در گاوداری های کوچک شیری

چرا گوشت باید کیلویی ۱۵۰ هزار تومان به دست مصرف کننده برسد؟

خوراک دام و طیور از کشور قاچاق می شود+ سند

قیمت تولیدکننده محصولات مرغداری های صنعتی به ۸۰ درصد رسید

رشد ۲۰ درصدی قیمت تولید کننده بخش گاوداری ­های صنعتی

بیماری یون

١.۵ میلیون یورو مواد اولیه شیرخشک در گمرکات در حال فساد است!

بزها و تغذیه بز

کاتالوگ اورجینال پرورش مرغ تخمگذار نژاد هایلان w80

جفت ماندگی در گاو های شیری

مدیریت پرورش در آب و هوای گرم

تاثیرمکمل پوست انار برروی رشدبدن،بازده خوراک،متابولیت‌های بیوشیمیایی و وضعیت آنتی‌اکسیدانی مرغ گوشتی

تاثیر حرارت در از بین بردن سم آفلاتوکسین

جدیدترین قیمت گوشت قرمز در بازار

چهار راه برای بهبود تراکم استخوان مرغ های تخم گذار

کاتالوگ اورجینال پرورش مرغ گوشتی نژاد راس همراه راهنمای فارسیross 308

ادامه بحران جوجه یک روزه/ قیمت دو برابر نرخ مصوب !

کاتالوگ اورجینال پرورش جوجه گوشتی نژاد کاپ همراه راهنمای فارسی coBB 500

صف معطلی کامیون ها در مرز بازرگان از ۳ ماه قبل حذف شده است

کاتولوگ اورجینال پرورش و تغذیه مرغ تخمگذار شیور تجاری همراه با راهنمای فارسی

قیمت جوجه یک روزه گوشتی به ٩ هزار تومان رسید

۴ راهکار بخش خصوصی برای حل چالش بازار نهاده های دامی

بیماری IBH یا تورم عفونی کبد

استرس گرمایی و مشکلات ان در گاوهای شیری

توزیع روزانه ۶ هزار تن مرغ در کشور/ متوسط تلفات ناشی از تنش گرمایی در مرغداری‌ها ۱۰ درصد است

مرغداران خواستار اعلام نرخ جدید تخم مرغ شدند

عرضه ۶.۶ میلیون تن انواع نهاده‌های دامی در سامانه بازارگاه

بیماری تب برفکی یا زخم دهان و پا

 اثرات مطلوب اسید چرب در تغذیه طیور

زنگ خطر کمبود ذرت با کاهش موجودی بنادر

گرانی مرغ قابل پیش بینی بود/ با آمارسازی آدرس غلط دادند

پرورش ماهی در آسمان

آمادگی جهت ورود جوجه و کنترل شرایط محیطی

ردیابی غذاهای دریایی در ایالات متحده آمریکا

دامپروری فراسرزمینی ضرورت یا الزام

زنگ خطر درباره کشتار دام‌های سبک

تضعیف صنعت مرغداری توسط دولت

ارزیابی علل لنگش در گاو و درمان آن

تامین بیش از سه میلیارد دلار برای واردات نهاده های دامی

اثر پرهیز غدایی در رشد جوجه ها

کشتار گسترده مرغ‌ها منجر به افزایش قیمت تخم مرغ شد

فلج شدن گاو پس از زایمان

پیکا یا گند خواری

سندرم آسیت

کد های تعیین وزیر جهاد کشاورزی در دولت بعدی کدهایی که اگر دقت کنید وزیر آینده را همین امروز بشما می شناساند

صنعت طیور چگونه می‌تواند از بحران خارج شود؟

صادرات کره و شیرخشک مشروط به خرید شیرخام با نرخ مصوب شد

انتخاب جوجه(کارت جوجه)

سندرم سر باد کرده ویروسی طیور

مولتی آنزیم

دولت سیزدهم چگونه می تواند چالش‌های صنعت دام و طیور را حل کند؟

تغذیه و کیفیت تخم مرغ

بیماری های شایع در گوسفندان

تنش گرمایی و راه­های مقابله با آن

برنامه چرخشی کوکسیدیوز

آنزیم در طیور

رییس سازمان دامپزشکی اعلام کرد: عرضه ۶ هزار و ۶۲۲ تن گوشت مرغ گرم به بازار

پیش‌بینی افزایش قیمت مرغ

سقف قیمت واردات نهاده‌های دامی به واردکنندگان ابلاغ شد

افزایش قیمت جوجه یک روزه، تخلف است

پشت پرده کمبود و افزایش قیمت نهاده های دامی چیست؟

معاون وزیر جهاد کشاورزی: نقش اصناف در توزیع مرغ پررنگ‌تر می‌شود

واردکنندگان نهاده‌هاخواستار رفع تبعیض میان دولت و بخش خصوصی شدند

جایگزینی برای شیر پاستوریزه؛ تکنیک جدید فراوری شیر

برای یک تا ۲ ماه آینده در تامین‌ نهاده های دامی مشکلی نخواهیم داشت

تولید کننده انواع مکمل و کنسانتره طیور و دام

نظارت بر کشتارگاه های مرغ تشدید شود

هشدار در مورد وضعیت تولید تخم مرغ

زرده تخم مرغ چه خواص و چه مضراتی دارد؟

قیمت جوجه مرغ به بیش از 2 برابر رسید

نیازی به واردات جوجه نداریم/ هشدار درباره التهاب مجدد قیمت مرغ در بازار

افزایش قیمت ذرت

افزایش نرخ رسمی کنجاله سویا

وزارت جهادکشاورزی سکان بازار مرغ را به دست گرفت

قیمت تخم‌مرغ در میادین میوه و تره‌بار تهران ارزان شد: هر شانه ۲۹۹۰۰ هزار تومان

تعامل دستگاه قضا با بخش خصوصی امری ستودنی و اقدامی مؤثر در افزایش تولید است

نکاتی برای بهبود دورۀ انتقالی گاو به منظور افزایش باروری و شیردهی

درج قیمت مصوب روی مرغ و تخم مرغ الزامی شد

وزیر جهادکشاورزی باید پاسخگوی سومدیریت و احتکار مرغ باشد

آزادسازی ذخایر مرغ منجمد ۱۵ هزار تومانی

ممنوعیت صادرات مرغ به کلیه گمرکات اجرایی کشور ابلاغ شد

افزایش بی رویه قیمت خوراک دام نشانگر وجود بی‌تدبیری است

سود قیمت گذاری دستوری در جیب واسطه‌ها

رسوب ۳ میلیون تن انواع نهاده‌های دامی در بنادر کشور

صادرات تخم‌مرغ آغاز شد.

بهینه سازی اندازۀ تخم مرغ در مرغ های تخمگذار تجاری

پرورش مرغ تخمگذار

فروشگاه قاصدک ، قیمت ، کیفیت ، بازگشت و سلامت کالا

 آناتومی دستگاه تولید مثل مرغ تخمگذار و نحوه تشکیل تخم مرغ

13 شهریور 1400 | 10:40 مقالات

 آناتومی دستگاه تولید مثل مرغ تخمگذار و نحوه تشکیل تخم مرغ

دستگاه تولید مثل مرغ­های تخمگذار از دو قسمت تخمدان و مجرای تخمدان(اویدوکت) تشکیل شده است(شکل 1-2).

تخمدان­ها اولین قسمت دستگاه تولید مثل مرغ­های تخمگذار می­باشد که در حفره شکمی و نزدیک کلیه­ها قرار دارند. در هنگام بلوغ مرغ­های تخمگذار، تنها تخمدان سمت چپ آنها تکامل یافته و فعال می­شود و تخمدان سمت راست رشد نمی­کند. اگر تخمدان سمت چپ مرغ­های تخمگذار به هر دلیلی مثل بیماری لوکوز از بین برود تخمدان سمت راست شروع به رشد می­کند ولی به دلیل عدم رشد مجاری انتقال تخم در قسمت راست باعث می­شود مرغ قادر به تولید تخم­مرغ  نباشد. تخمدان از تعداد زیادی سلول تخم تشکیل شده که اندازه­های مختلفی دارند. تعداد تخم مرغ تولیدی یک مرغ تخمگذار در یک دوره تولیدی کمتر از 320 عدد می­باشد در حالی که تعداد سلول­های تخم شانس تولید تخم مرغ را دارند. البته ارتباطی بین تعداد فولیکول­ها و تعداد تخم مرغ تولید شده وجود ندارد. 10 روز قبل از آزاد شدن تخمک، وزن هر فولیکول حدود 100 میلی­گرم و به قطر 4 تا 5 میلی­متر می­باشد. اما در 10 روز پایانی فولیکول­ها به شدت رشد نموده به ترتیبی که وزن فولیکول­ها به حدود 20 گرم و قطر آن به حدود 40 میلی­متر افزایش می­یابد.

برنامه نوری در دوره پرورش پولت می­تواند بر تعداد و اندازه فولیکول­های تخمدان مؤثر باشد. بطوریکه اجرای برنامه­های نوری متناوب در قیاس با برنامه نوری ثابت در دوره پرورش پولت باعث افزایش اندازه و تعداد فولیکول ها می­گردد(جدول 2-1).

اگر چه  به کارگیری برنامه نوری متناوب باعث افزایش تعداد و اندازه فولیکول­ها می­شود اما نتیجه افزایش تعداد و اندازه فولیکول­ها بر روی تولید تخم مرغ به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.

تخمدان تحت تأثیر هورمون FSH (مترشحه از هیپوفیز) فعال می­گردد. تخمدان فعال شروع به ترشح هورمون های استروژن و پروژسترون می­نماید. کبد مرغ تحت تأثیر هورمون استروژن و پروژسترون مواد اولیه لازم جهت ساخت زرده را تولید و از طریق خون به تخمدان منتقل می­نماید. این مواد از طریق رگ­های خونی غشاء زرده وارد آن شده و باعث افزایش حجم زرده می­شود. معمولا 10روز نیاز است تا زرده کامل گردد. زرده تحت تأثیر هورمون LH مترشحه از هیپوفیز از یک ناحیه فاقد رگ به نام استیگما از تخمدان آزاد می­شود(2-2).

در این مرحله زرده و دیسک ژرمینال(لایه زایشی) به قطر 2 میلی متر کامل شده است. در بعضی از موارد تصادفی، فولیکول در ناحیه­ای غیر از استیگما پاره می­شود و در نتیجه بعضی از مویرگ­ها پاره شده و باعث ایجاد لکه خون بر روی زرده می­گردد. این لکه خون معمولا با گذشت زمان محو می­شود. لذا وجود لکه خون در زرده تخم مرغ می­تواند دلیل بر تازگی آن باشد. معمولا وجود لکه خون بر روی زرده تخم مرغ در سیستم قفس بیشتر از سیستم بستر می­باشد. تغییرات ناگهانی دمای سالن، استرس، ژنتیک و کمبود ویتامین های K و A در ایجاد لکه خون مؤثر است.

در ادامه زرده آزاد شده توسط قسمت ابتدایی مجرای اویدوکت گرفته می­شود. به این قسمت ابتدایی که شکل قیف مانندی دارد، اصطلاحا شیپور فالوپ می­گویند. جذب زرده توسط شیپور فالوپ حدود پانزده تا سی دقیقه زمان می­برد. قسمت شالاز و غشای زرده در این قسمت تشکیل می­شود(شکل 2-3).

زرده بعد از جذب توسط شیپور فالوپ وارد بخش دوم اویدوکت به نام ماگنوم می­شود. بخش دوم اویدوکت(ماگنوم) نزدیک به 30 سانتیمتر طول دارد که زرده طی دو تا سه ساعت از ماگنوم عبور می­کند. در طول مسیر ماگنوم غده های ترشح کننده مواد سفیده(آلبومن) وجود دارند که باعث افزوده شدن سفیده در اطراف زرده می­شود(2-4). همانطور که در شکل 2-4 ملاحظه می­شود، لایه های داخلی و خارجی سفیده غلیظ و رقیق در این مرحله تشکیل می­گردد.

سومین قسمت اوویدوکت ایستموس می­باشد که در این ناحیه دو غشاء داخلی و خارجی اطراف سفیده را احاطه و فرم و قالب تخم مرغ در این ناحیه شکل می­گیرد(شکل 2-5). این دو لایه در حقیقت به عنوان سدی مانع ورود باکتری­ها به داخل محتویات تخم مرغ می­گردد.

طول ایستموس نزدیک به 10 سانتیمتر است و تخم مرغ ظرف یک ساعت از این بخش عبور می­کند.

چهارمین بخش مجرای تخمدان(اویدوکت) رحم نامیده می­شود. زرده و سفیده تشکیل شده در قسمت­های قبلی لوله اویدوکت، به مدت 18 تا 20 ساعت در این قسمت باقی مانده و پوسته آهکی(کربنات کلسیم) تخم مرغ بر روی غشای خارجی سفیده در این بخش ساخته می­شود. در مرغ های با پوسته قهوه­ای رنگدانه­ها در این بخش از دستگاه تولید مثل ساخته می­شود(شکل 2-6).

هنگام شکل گیری پوسته در رحم، تخم مرغ سطحی زبر و آهکی دارد که در همین ناحیه یک مایع لزج به نام کوتیکول سطح پوسته را پوشانده و باعث خروج راحت تخم مرغ در هنگام تخمگذاری می­شود. دمای تخم مرغ در هنگام تخمگذاری حدود 5/40 درجه سانتی­گراد است. بعد از تخمگذاری دمای تخم مرغ به تدریج کاهش می­یابد لذا سفیده و زرده منقبض شده و باعث ایجاد یک فشار منفی در داخل تخم مرغ می­گردد، این فشار منفی باعث ایجاد فاصله بین دو غشای داخلی و خارجی احاطه کننده سفیده شده و منجر به پیدایش کیسه هوایی می گردد(2-6). همچنین باعث نفوذ مایع کوتیکول به داخل منافذ پوسته شده و آنها را پر می­کند که بعد از مدت کوتاهی خشک و منافذ پوسته بسته می­شوند. لذا کوتیکول علاوه بر لیز کردن تخم مرغ مانع نفوذ میکروب­ها به داخل تخم مرغ شده و باعث افزایش ماندگاری و ذخیره تخم مرغ می­گردد. لذا برای جلوگیری از باز شدن منافذ و احتمال نفوذ باکتری­ها از شستن تخم مرغ قبل از نگهداری باید خودداری نمود.

2-2- ساختمان تخم­مرغ

یک تخم مرغ شامل سفیده، زرده و پوسته می­باشد.

1-2-2- سفیده(Albumen)

تقریبا 60 درصد تخم مرغ از قسمت سفیده تشکیل شده است. که مواد تشکیل دهنده سفیده تخم مرغ در جدول (2-2) نشان داده شده است.

حدود 5/87 درصد سفیده تخم مرغ از آب و حدود 11 درصد آن از پروتئین تشکیل شده است. چهار پروتئین مهم سفیده تخم مرغ عبارت اند از اوآلبومین، اوترانسفرین، اوموکوئید و لیزوزیم است که بالغ بر 90 درصد محتوای پروتئینی آن را به خود اختصاص می­دهند. PH سفیده تخم مرغ تازه حدود 7 تا 5/8 است که با ذخیره سازی تخم مرغ به دلیل خروج دی اکسید کربن از تخم مرغ این PH افزایش می­یابد.

2-2-2- زرده(Yolk)

زرده تخم مرغ حدود 33-30 درصد یک تخم مرغ را تشکیل می­دهد که اطراف زرده را غشائی به نام غشاء زرده احاطه نموده است. تقریبا تمام چربی موجود در تخم مرغ در زرده آن متمرکز شده است. لذا وزن مخصوص زرده به دلیل وجود چربی کم است و سبک تر از سفیده بوده و به همین دلیل تمایل به صعود به قسمت فوقانی تخم مرغ را دارد. کل چربی و پروفیل اسیدهای چرب تخم مرغ تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله نوع چربی جیره قرار می­گیرد. مرغ ها یک قابلیت ویژه ای در خصوص ذخیره لیپید جیره به داخل زرده تخم مرغ دارند. در دو دهه گذشته پیشرفت­های قابل قبولی در خصوص تغییر پروفیل اسیدهای چرب زرده تخم مرغ با استفاده از دانه­های روغنی در جیره مرغ­های تخمگذار حاصل شده است.

ترکیب مواد مغذی زرده تخم مرغ در جدول(2-3) نشان داده شده است.

عمده اسیدهای چرب موجود در تخم مرغ به ترتیب اسید­اولئیک(47%)، پالمتیک(23%)، لینولئیک(16%) و استئاریک(4%) می­باشد. زرده تخم مرغ از لحاظ میزان اسید چرب لینولنیک فقیر می­باشد. PH زرده تخم مرغ در تخم مرغ­های تازه حدود 6 و با ذخیره­سازی در طول زمان PH به 7 می­رسد.

در هنگام ذخیره­سازی تخم­مرغ، بخشی از آب موجود در سفیده تخم مرغ توسط زرده جذب می­شود. این آب اضافه باعث افزایش اندازه زرده و کاهش قوام زرده(آبکی شدن زرده) می­گردد.

3-2-2- پوسته(Shell)

پوسته تخم مرغ حدود 5/9 درصد وزن تخم مرغ را تشکیل می­دهد. ترکیب اصلی سازنده پوسته تخم مرغ کربنات کلسیم است که حدود 94% ماده خشک پوسته را تشکیل می­دهد. علاوه بر کربنات کلسیم، فسفات و منیزیم هم در ساختار معدنی پوسته تخم مرغ شرکت دارند. تحقیقات نشان می­دهد که فصل سال بر میزان کربنات کلسیم پوسته تخم مرغ تأثیر گذار است. بطوریکه میزان کربنات کلسیم در فصل تابستان(74/90 درصد) در قیاس با فصل پاییز(01/92 درصد) و زمستان(86/93) بطور معنی داری کمتر است. شاید یکی از دلایل کاهش ضخامت و استحکام پوسته تخم مرغ در فصل تابستان همین دلیل باشد.

رنگ و پوسته تخم مرغ در سویه­های تجاری از سفید تا قهوه­ای پررنگ وجود دارد. رنگ پوسته تخم مرغ به دلیل وجود رنگدانه­هایی است که در غشاء خارجی پوسته تخم مرغ ذخیره شده­اند و میزان آن در نژاد­های مختلف متفاوت می­باشد. نژادهای با رنگ پرهای قهوه­ای، رنگ تخم مرغ­های آنها قهوه­ای می­باشد. رنگ پوسته تخم مرغ های قهوه­ای به دلیل وجود مقادیر نسبتا زیادی رنگیزه پروتوپورفیرین(protoporphyrin-LX) و مقادیر کمتری از رنگیزه بیلیوردین(Biliverdin-LX) و یا  Zinc Porphyrin ذخیره شده در بخش کوتیکول پوسته تخم مرغ می باشد. رنگ پوسته قهوه­ای تخم مرغ­ها در تابستان و بهار، روشن تر و در زمستان و پاییز تیره­تر می­باشند. علاوه بر این استرس، افزایش سن مرغ و بیماریهای ویروسی نظیر نیوکاسل و برونشیت و همچنین آلودگی انگلی پرنده باعث کاهش رنگ پوسته تخم مرغ می­گردد. تحقیقات صورت گرفته نشان می­دهد که تولک بری تأثیری بر میزان رنگ پوسته تخم مرغ ندارد.

برخلاف تصور تخم مرغ های قهوه­ای هیچ گونه مزیتی از لحاظ کیفیت، میزان مواد مغذی و حتی طعم و مزه بر تخم مرغ های سفید رنگ ندارد با این حال بعضی از مصرف کنندگان تخم مرغ های با پوسته قهوه­ای رنگ را ترجیح می­دهند.

3-2- اثر استرس گرمایی بر دستگاه تولید مثلی مرغ های تخمگذار

دامنه حرارتی طبیعی آسایش مرغ های تخمگذار بین 20 تا 27 درجه سانتی گراد است. که افزایش دمای سالن به بیشتر از این دامنه و ایجاد شرایط استرس گرمایی باعث می­شود که میزان خونی که در تخمدان­ها گردش می کند کاهش یابد. اگر این شرایط گرمایی ادامه یابد ظرف چند روز اندازه و حجم تخمدان کاهش پیدا و به طبع آن میزان هورمون­های استروژن و پروژسترون در پلاسمای خون کاهش پیدا می­کند. همین امر باعث می­شود که تعداد فولیکول رسیده بر روی تخمدان کاهش یابد و در نتیجه میزان تولید تخم مرغ هم کاهش یابد.

نمودار(2-1) اثر استرس گرمایی را بر درصد وزن تخمدان و تعداد فولیکول های رسیده بر روی تخمدان مرغ های تخمگذار لگهورن را نشان می­دهد.

نمودار (2-1) نشان دهنده اثر استرس گرمایی بر کاهش تعداد فولیکول­های بزرگ و کاهش درصد وزن تخمدان مرغ های تخمگذار نژاد لگهورن است که در یک دوره آزمایشی به مدت 15 روز در دمای 3±42 درجه سانتی گراد بوده را نشان می­دهد. این مرغ ها 12 ساعت از روز را در معرض 42 درجه این دما قرار گرفتند و گروه کنترل در شرایط 26 تا 24 درجه سانتی گراد بودند. تحلیل تخمدان و کاهش تعداد فولیکول­ها بعد از 6 روز استرس گرمایی نمایان می­شود و با ادامه یافتن این شرایط حجم تخمدان و تعداد فولیکول­های تخمدان به میزان بیشتری کاهش می­یابد.

کاهش میزان پروتئین خام جیره اثر استرس گرمایی را بر دستگاه تولید مثل مرغ ها تشدید می­کند. افزودن میزان متیونین جیره بخصوص در جیره­های با پروتئین خام پایین، باعث کاهش اثرات نامطلوب استرس گرمایی بر روی اندام­های تولید مثل مرغ­ها می شود. نتایج جدول (2-4) بیانگر اثر مثبت افزایش میزام متیونین جیره در کاهش اثرات نامطلوب استرس گرمایی بر وزن اندام های تولید مثلی مرغ ها می باشد.

4-2- ناهنجاری­های دستگاه تولید مثلی

ناهنجاری­های دستگاه تولیدمثلی مرغ تخمگذار مانند پریتونیت ناشی از آزاد شدن زرده در محوطه شکمی، التهاب لوله تخمدانی و التهاب تخمدان به دلیل اهمیت اقتصادی و خسارات تحمیلی بر صنعت طیور بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. اگر زرده آزاد شده از تخمدان بنا به دلایلی توسط قسمت شیپور فالوپ گرفته نشود، درون قسمت احشایی بدن رها می­شود که تحت تأثیر باکتری هایی نظیر اشریشیاکلی(E.Coli) متلاشی شده و سبب انباشته شدن عفونت پنیری شکل در حفره شکمی می­شود(پریتونیت). این عفونت می­تواند باعث درگیری بافت هایی نظیر مجاری اوویدوکت و یا تخمدان مرغ ها شده و سبب تورم تخمدان­ها و مجاری اوویدوکت(سالپنژیت) می­گردد. این مرغ ها ظاهری سالم داشته بطوریکه چینه­دان این پرندگان پر می­باشد. قسمت شکم کاملا متورم می­گردد و مرغ به حالت پنگوئنی حرکت می­کند و در نهایت تلف می­گردد. به منظور بررسی میزان وقوع ناهنجاری های دستگاه تولید مثلی( التهاب تخمدان و لوله تخمدانی و پریتونیت ناشی از آزاد شدن زرده) تعدادی از مرغ های تخمگذار واحد های مرغداری واقع در یکی از استان های کشورمان کالبد گشایی و مورد بررسی قرار گرفتند. مجموع ضایعات ناشی از ناهنجاری­های دستگاه تولید مثلی مشاهده شده در این تحقیق جمعا 26/8 % بود که نشان از گستردگی این عارضه در گله های مرغ تخمگذار است. شدت نور بالای سالن، تجمع چربی محوطه شکمی، وزن پایین بدن و عدم رشد مناسب اسکلتی، درجه حرارت بالای سالن، افزایش آمونیاک متصاعد شده در سالن و یا کمبود سدیم و اسیدهای آمینه گوگردی(متیونین) از مهم ترین عوامل مؤثر در بروز این عارضه محسوب می گردند. مهم ترین عامل پیشگیری و کنترل این بیماری شاید به حداقل رساندن فاکتورهای تقویت کننده و عوامل مستعد کننده این بیماری است.

پرولاپس یا بیرون زدگی مقعد یکی دیگر از ناهنجاری­های مهم در مرغ های تخمگذار محسوب می­شود. هنگام خروج تخم مرغ بخشی از مجرای تخم(اویدوکت) از مقعد بیرون آمده و به حالت اولیه برنمی­گردد. همین بیرون زدگی مجرای تخم باعث تحریک مرغ ها شده و قسمت بیرون زده را نوک زده و عارضه را تشدید و باعث مرگ پرنده می­گردد. عوامل مختلفی در بروز این عارضه مؤثر است از جمله شدت نور بالای سالن، اندازه تخم مرغ، جثه و وزن مرغ و هر عاملی که باعث عصبی شدن مرغ­ها گردد(تهویه نامناسب، تغییر درجه حرارت سالن، انگل و غیره). توضیح اینکه مرغ های با وزن بدن و چربی ذخیره­ای بالا و همچنین مرغ هایی که در دوره پرورش به اندازه کافی رشد ننموده و دارای جثه کوچکی بوده نسبت به بروز پرولاپس مستعد می­باشند لذا بالا بودن غیریکنواختی میانگین وزن گله در بروز پرولاپس اهمیت زیادی دارد. برای پیشگیری و یا کنترل پرولاپس در مرغ های تخمگذار باید اقدام به کاهش سطح متیونین و اسید چرب لینولئیک جیره با توجه به وزن تخم مرغ بخصوص در اواخر تولید نمود. کاهش شدت نور سالن، بهبود وضعیت تهویه سالن، کنترل میزان آب و خوراک، تنظیم درجه حرارت سالن و جلوگیری از عصبی شدن مرغ ها اهمیت ویژه ای در این خصوص دارد. استفاده از مکمل های ویتامینی و معدنی به دلیل کاهش استرس مرغ ها می­تواند در کاهش بروز پرولاپس حائز اهمیت باشد.

5-2- بلوغ و برنامه نوری در مرغ­های تخمگذار

با توجه به ارتباط بلوغ و تولید تخم مرغ در مرغ های تخمگذار، بررسی بلوغ و عوامل تأثیر گذار بر سن بلوغ مرغ ها از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. بلوغ مرغ تخمگذار زمانی است که اولین تخم مرغ تولید می­شود. امروزه با پیشرفت­های اصلاحی صورت گرفته هر ساله شاهد کاهش سن بلوغ مرغ­های تخمگذار هستیم و هر سال یک روز از سن بلوغ مرغ­ها کاهش می­یابد.

معمولا در اکثر فارم های پرورش مرغ تخمگذار وقتی میزان تولید تخم مرغ(H.D) گله به حدود 5% می­رسد، گله را بالغ محسوب می­دارند و اقدام به تغییر جیره (استفاده از جیره با کلسیم بالا) می­نمایند. سن بلوغ مرغ­های تخمگذار تحت تأثیر عواملی نظیر برنامه نوردهی، فصل هچ جوجه های تخمگذار، شرایط آب و هوایی، فصل سال، جیره مصرفی و وزن بدن پولت ها در پایان دوره پرورش دارد که در میان این عوامل، میزان و شدت نور تأثیر زیادی بر سن بلوغ و تولید تخم مرغ در مرغ های تخمگذار دارد. بطوریکه وزن بدن پولت­ها در هنگام بلوغ جنسی و عملکرد آینده پرنده (تولید تخم مرغ) تحت تأثیر برنامه نوری اعمال شده در دوره پرورش دارد.

زمانی که تحریک نوری در گله­های مرغ تخمگذار زودتر از موعد مقرر شروع شود، باعث می­شود که میانگین وزن گله در هنگام شروع تولید تخم مرغ، پایین باشد که همین امر میزان تولید تخم مرغ را تحت تأثیر منفی قرار می دهد. با توجه به ارتباط مستقیم وزن بدن با وزن تخم مرغ باعث کاهش وزن تخم مرغ هم خواهد شد و بالعکس با تأخیر در شروع تحریک نوری، باعث می شود که مرغ در سنین بالا شروع به تخمگذاری نماید که اقتصادی نیست. لذا اجرای یک برنامه نوری مناسب جهت تحریک شروع تخمگذاری گله در یک سن و وزن مناسب از اهمت زیادی برخوردار است. لازمه طراحی و اجرای یک برنامه نوری مناسب برای گله های مرغ تخمگذار، شناخت مکانیسم تأثیر نور بر بلوغ می باشد.

نور گرفته شده توسط چشم­ها، از طریق عصب بینایی باعث تحریک غده هیپوفیز پیشین می­شود، همین امر باعث ترشح هورمون­های FSH و LH شده که این هورمون­ها با جریان خون به سمت تخمدان رفته و با تحریک فولیکول ها باعث افزایش ترشح هورمون استروژن و رشد فولیکول­ها و در نهایت تولید تخم مرغ می­گردد. تنها نور مرئی(400 تا 700 نانومتر) قادر به تحریک غده هیپوفیز می­شود و نور فرابنفش و یا مادون قرمز اثری بر غده هیپوفیز ندارد. علاوه بر مدت نور میزان شدت نور هم بر روی عملکرد مرغ­های تخمگذار حایز اهمیت است. واحد بین المللی بیان شدت روشنایی بر حسب لوکس می­باشد. لوکس در حقیقت شدت روشنایی است که از یک شمع استاندارد در فاصله یک متری توسط سطحی به مساحت یک متر مربع دریافت می­شود. واحد دیگر شدت روشنایی بنام فوت کندل است که شدت روشنایی است که از یک شمع استاندارد در فاصله یک فوتی توسط سطحی به مساحت یک فوت مربع دریافت می­شود. در واحد­های مرغداری، شدت روشنایی را عمدتاً با واحد لوکس بیان می­کنند که برای اندازه­گیری شدت روشنایی در سالن­های مرغداری می­توان از دستگاهی به نام نورسنج یا لوکس­متر کمک گرفت(تصویر 2-1).

پاک کردن لامپ­ها در یک فاصله زمانی منظم برای تأمین شدت نور لازم برای تحریک تخمدان مرغ های تخمگذار، حایز اهمیت است. زیرا یک لایه گرد و غبار می تواند 50 درصد کارایی لامپ را کاهش دهد بهتر است برای کاهش ترس و استرس مرغ­ها، شدت نور سالن را در هنگام پاک کردن لامپ­ها کاهش بدهیم. زیرا تعداد سلول­های استوانه ای چشم مرغ ها در مقایسه با انسان کمتر است و در حداقل نوری که ما قادر به دیدن هستیم، مرغ ها به خوبی قادر به دیدن نیستند.

اول تیرماه به عنوان طولانی ترین روز سال محسوب می­شود و بعد از آن از طول روز کاسته شده و این تغییر در طول روز می تواند باعث تولک رفتن و قطع تخمگذاری گردد. برای بی تأثیر نمودن تغییر طول روز بر روی عملکرد مرغ­ها نیاز به نوردهی مصنوعی و اجرای یک برنامه نوری است. طراحی یک برنامه نوری برای یک واحد مرغ تخمگذار، بر اساس سه عامل عرض جغرافیایی منطقه، محدوده زمانی شروع دوره پرورش پولت و نوع سالن صورت می­گیرد.

عرض جغرافیایی: طول مدت طبیعی روز بستگی به عرض جغرافیایی منطقه دارد و ساعات طلوع و غروب آفتاب، اساس طراحی برنامه نوری در پرورش مرغ های تخمگذار محسوب می­گردد.

محدوده زمانی شروع دوره پرورش پولت: تاریخ هچ جوجه ها و به بیان دیگر محدوده زمانی شروع دوره پرورش پولت به عنوان یکی از فراسنجه­های مهم در اجرای یک برنامه نوری محسوب می گردد. بطوریکه اگر شروع دوره پرورش پولت مصادف با زمان افزایش طول مدت طبیعی روز باشد(اواسط نیمه دوم سال تا اواسط نیمه اول سال) در صورت عدم اجرای برنامه نوری متناسب با فصل سال، گله دچار بلوغ زودرس خواهد شد.

نوع سالن: برنامه نوری تنها مواقعی کارساز است که سالن در برابر نفوذ نور طبیعی مسدود شده باشد. سالن های پرورش پولت و مرغ تخمگذار براساس میزان نور طبیعی وارد شده به سالن به دو دسته سالن های تاریک و نیمه تاریک تقسیم بندی می­کنند. سالن تاریک به سالنی اطلاق می­گردد که در برابر ورود نور طبیعی کاملا ایزوله باشد. هنگامی که میزان نور طبیعی وارده به سالن بیشتر از نیم لوکس باشد، سالن به عنوان سالن نیمه تاریک محسوب می­گردد که برنامه نوری این دو نوع سالن با همدیگر متفاوت می باشد.

6-2- اصول و شیوه طراحی برنامه نوری برای مناطق مختلف کشور

اجرای برنامه نوری در گله های مرغ تخمگذار با توجه به برنامه نوری اعمال شده در طی دوره پنج ماه پرورش این گله ها صورت می­گیرد. لذا مرغدارانی که پولت های مورد نیازشان را مراکز دیگری تهیه می­کنند، لازم است آگاهی و اطلاعات لازم از شیوه و برنامه نوری دوره پرورش پولت­ها را کسب نمایند. تا قادر به اجرای یک برنامه نوری صحیح در مقطع تولید باشند. برنامه نوری توصیه شده برای سویه­های مختلف اگرچه تفاوت هایی ممکن است داشته باشند ولی باید توجه نمود که اصول اولیه طراحی این برنامه­های نوری مشابه است. بطوریکه پنج اصل زیر پایه و اساس تمام برنامه های نوری اعمال شده در دوره پرورش و تولید را تشکیل می­دهد:

الف: مرحله نوری کامل(24-22 ساعت) با شدت 20 لوکس به مدت دو تا سه روز که جهت عادت پذیری جوجه ها با سالن و تحریک آنها برای مصرف بیشتر آب و خوراک می باشد.

ب: مرحله کاهشی مدت و شدت نور جهت تعویق بلوغ جنسی

ج: مرحله حداقل نور دریافتی بطور ثابت برای مدت معینی جهت ادامه برنامه تعویق بلوغ جنسی و آماده نمودن پرنده برای پاسخ به مرحله افزایش نوری

د: مرحله افزایشی مدت و شدت نور(افزایش مدت نور تا مرز 16 ساعت در روز با شدت 20 لوکس) جهت تحریک بلوغ پولت­ها

ه: بکارگیری برنامه نوری به صورت 16 ساعت روشنایی( با شدت 10 لوکس) و 8 ساعت تاریکی به صورت ممتد در دوره تولید، بطوریکه با کاهش دوره نوری همراه نباشد.

در کشور ما عمده سالن­های پرورش پولت و مرغ تخمگذار به دلیل ورود نور طبیعی (از راه هواکش ها، دو سر سالن و یا قسمت ورودی هوا) با شدت بیشتر از 5/. لوکس به داخل سالن به عنوان سالن­های نیمه تاریک شناخته می شوند. اجرای برنامه نوری در سالن های نیمه تاریک به دلیل ورود نور طبیعی به سالن از حساسیت بالایی برخوردار است. بطوریکه کنترل بلوغ در دوره پرورش با مشکلاتی همراه خواهد بود.

طراحی یک برنامه نوری مناسب در سالن های نیمه تاریک با در نظر گرفتن عرض جغرافیایی منطقه و تاریخ جوجه ریزی(شروع دوره پرورش پولت) صورت می گیرد. با توجه به اختلاف عرض های جغرافیایی در مناطق مختلف و به تبع تفاوت این مناطق از لحاظ ساعات طلوع و غروب خورشید نمی توان یک برنامه واحدی برای تمام مناطق کشور پیشنهاد نمود. بطوریکه مناطق با عرض جغرافیایی مشخص نیاز به یک برنامه نوری مخصوص به آن منطقه دارند. با توجه به پنج اصل شرح داده شده می­توان یک برنامه نوری مناسب را برای شهرهای مختلف کشور محاسبه و اجرا نمود. اولین مرحله مربوط است به 2 روز ابتدایی دوره پرورش که برای سازگاری جوجه با سالن و تحریک آنها برای مصرف آب و خوراک به مدت 22 ساعت نور با شدت نور حدود 20 تا 30 لوکس استفاده می­کنیم. در مرحله دوم میزان و شدت نور به صورت نزولی کاهش پیدا می­کند. حال این سوال پیش می­آید که مدت و شدت نور باید به چه میزان و طی چه مدتی کاهش یابد. جواب این است که در سالن های نیمه تاریک کاهش مدت نور سالن با توجه به تاریخ جوجه ریزی و موقعیت جغرافیایی منطقه(عرض جغرافیایی) محاسبه می گردد. لذا در اولین قدم برای طراحی یک برنامه نوری نیاز است که در ابتدا ساعات طلوع و غروب آفتاب تمام روزهای سال منطقه ای را که مرغداری در آن واقع شده است را استخراج نمود. برای استخراج ساعات طلوع و غروب هر منطقه از جهان کافی است که به آدرس اینترنتی http://www.timeanddate.com  مراجعه نمود.

به عنوان مثال اگر زمان آغاز دوره پرورش پولت (تاریخ جوجه ریزی) ما در 15 مهرماه و مرغداری ما در محدوده شهر تهران قرار داشته باشد چون جوجه ریزی در 15 مهر بوده لذا زمان بلوغ گله(18 هفتگی) مصادف با 21 بهمن می باشد. طول مدت روشنایی طبیعی(زمان بین ساعات طلوع و غروب خورشید) در روز 21 بهمن که تقریبا مصادف با زمان بلوغ گله است را مشخص می کنیم. طول روز در 21 بهمن در شهر تهران 10 ساعت و 44 دقیقه است. برای جلوگیری از بلوغ زودرس مرغ ها از دو روزگی به بعد باید طی 6 تا 8 هفته میزان نور سالن را از 22 ساعت به طول دوره روشنایی در هنگام 18 هفتگی یعنی به میزان 10 ساعت و 45 دقیقه در روز کاهش داد. همچنین باید شدت نور را هم به تدریج از روز دوم به بعد کاهش دهیم. بطوریکه در ابتدای هفته دوم میزان شدت نور از حدود 20 تا 30 لوکس به حدود 5 لوکس برسد. در مرحله سوم این مدت نور(10 ساعت و 45 دقیقه) را از سن 8-6 هفتگی تا سن 16 تا 18 هفتگی بطور ثابت ادامه می­دهیم.

مرحله چهارم بعد از سن 18-16 هفتگی است که در طی آن مرحله تحریک نوری(افزایشی نور ) صورت می­گیرد. بدین صورت که هر هفته به میزان 30 دقیقه به مدت نور اضافه می کنیم. تا در نهایت میزان نوردهی به 16 ساعت در روز برسد. با افزایش مدت نور، میزان شدت نور را هم از 5 لوکس به حدود 10 تا 15 لوکس یا 3 وات بر متر مربع افزایش می دهیم. بطوریکه شدت نور مصنوعی سالن باید حداقل 10 تا 12 برابر شدت نور طبیعی وارده به سالن باشد. با استفاده از نرم افزار پیوستی می­توان با وارد نمودن زمان طلوع و غروب خورشید مربوط به 18 هفته بعد از جوجه ریزی، می­توان برنامه نوری مربوط به آن عرض جغرافیایی را به همراه ترسیم گراف مشاهده نمود.

نکته ای که در خصوص مرحله چهارم(مرحله تحریک نوری) در گله های مرغ تخمگذار باید مورد توجه باشد این است که زمان شروع تحریک نوری در گله های تخمگذار علاوه بر سن گله باید به میانگین وزن گله هم توجه ویژه نمود. به عنوان مثال در نژادهای لگهورن سفید وقتی که سن پولت به مرحله 16 هفتگی رسید اگر میانگین وزن گله در این سن به 1100 تا 1200 گرم برسد، زمان مناسبی جهت اجرای برنامه تحریک نوری می باشد. اگر میانگین وزن گله از این مقدار پایین تر باشد، لازم است که زمان تحریک نوری گله را به تعویق بیندازیم تا پرنده فرصت برای افزایش وزن داشته باشد. در صورت اعمال برنامه تحریک نوری بر روی گله ای با میانگین وزنی پایین باعث می شود که پرنده در هنگام شروع پیک تولید تخم مرغ فرصتی جهت جبران وزن نداشته باشد و پرنده دارای مداومت تولید تخم مرغ پایین و دچار افت های تولید تخم مرغ ناگهانی خواهد شد در نژاد لگهورن قهوه ای شروع برنامه تحریکی در اوزان 1250 تا 1350 گرم انجام می­گیرد.

۷-۲- نحوه اعمال برنامه نوری در دوره تولید (۱۶ ساعت نور ۸ ساعت خاموشی) در سالن‌های مرغ تخمگذار در فصول مختلف سال

برای کم اثر نمودن ورود نور طبیعی به سالن باید ساعات روشنایی سالن‌ها بر اساس ساعات طلوع آفتاب و نوبت خاموشی بر اساس غروب خورشید تنظیم شود تا ورود نور بیعی به سالن باعث افزایش مدت نوردهی سالن نگردد. یعنی در سالن‌های مرغ تخمگذار ساعات روشنایی (۱۶ ساعت) و خاموشی (۸ساعت) سالن باید به نحوی تنظیم شود که شروع نوبت روشنایی سالن قبل از طلوع آفتاب و شروع نوبت خاموشی سالن بعد از غروب آفتاب باشد.

به عنوان مثال اگر سالن مرغداری ما در محدوده شهر تهران واقع شده باشد با توجه به اینکه در طولانی‌ترین روز در نیمه اول سال که ساعات طلوع و غروب آفتاب به ترتیب ساعت ۵ و ۴۹ دقیقه و ساعت ۲۰ و ۳۴ دقیقه است (با طول روز ۱۴ ساعت و ۳۵ دقیقه) ساعت روشنایی سالن می‌تواند از ساعت ۵ صبح تا ساعت ۹ شب تنظیم گردد. در نیمه دوم سال به دلیل کوتاه بودن روز می‌توان شروع نوبت روشنایی سالن را در ساعات ابتدایی روز قرار داد. به عنوان مثال ساعات طلوع و غروب آفتاب در کوتاه‌ترین روز سالن به ترتیب ساعت ۷ و ۱۰ دقیقه صبح و ساعت ۱۶ و ۵۵ دقیقه عصر (با طول روز ۹ ساعت و ۴۴ دقیقه) استساعات روشنایی سالن می‌تواند از ساعت ۲ صبح تا ساعت ۶ عصر تنظیم شود. شروع روشنایی سالن در ساعات ابتدایی روز این مزیت را دارد که با روشن شدن سالن، تغذیه و تحرک مرغ‌ها باعث گرمی و مقابله یهتر مرغ‌ها با سرما می‌شود. به عنوان  راهنما برنامه پیشنهادی ساعات روشنایی و خاموشی سالن مرغ تخمگذار بر اساس ساعات طلوع و غروب شهر تهران در جدول (۲-۵) نشان داده شده است که می‌توان چنین برنامه‌ای را بر اساس ساعات طلوع و غروب خورشید برای هر منطقه از کشور تنظیم نمود.

۸-۲- اجرای برنامه نوری در سالن‌های کاملا تاریک

در سالن‌های تاریک نور سالن کاملا مصنوعی و کنترل شده می‌باشد و حداکثر نور طبیعی وارد شده به سالن شدتی کمتر از نیم لوکس دارند. در طراحی برنامه نوری سالن‌های تاریک با توجه به اینکه ورود نور طبیعی به سالن را نداریم و نور ورودی به سالن کاملا مصنوعی و کنترل شده است لذا طراحی نور این سالن‌ها بر خلاف سالن‌های نیمه تاریک، ارتباطی با عرض جغرافیایی منطقه و یا زمان جوجه ریزی ندارد بلکه اساس برنامه نوری در سالن‌های تاریک بر پایه کاهش تدریجی مدت و شدت نور (برای جلوگیری از بلوغ زودرس گله) تنها با در نظر گرفتن سن گله و با توجه به وزن گله می‌باشد. به‌عنوان مثال برنامه نوری پیشنهادی (نمودار ۲-۲) در گله‌های مرغ تخمگذار سویه بونز (Bovans) در سالن‌های کاملا تاریک را نشان می‌دهد. برنامه نوری سالن‌های کاملا تاریک شباهت کلی با برنامه سالن‌های نیمه تاریک دارد. اساس این برنامه نظیر سایر برنامه‌های نوری بر پایه همان پنج اصلی است کخ در ابتدای ایم مبحث شرح داده شد.

نمودار (۲-۲) نشان می‌هد که در سه روز اول نیاز به ۲۳ ساعت روشنایی با شدت نوری برابر با ۲۰ لوکس است. از سه روزگی تا ۵ هفتگی مدت و شدت روشنایی سالن‌ها بطور تدریجی کاهش می‌یابد. بطوریکه مدت روشنایی در ۵ هفتگی به ۱۲ ساعت و با شدت ۵ لوکس (بسته به میزان رشد و میانگین وزن گله) می‌رسد. از ۵ هفتگی تا پایان سن ۱۷ هفتگی این مدت روشنایی ۱۲ ساعت باید تثبیت شود و هیچ‌گونه روند افزایش در مدت و یا شدت نور در این محدوده سنی صورت نگیرد. نکته قابل توجه در خصوص کاهش مدت و شدت نور این است که اگر میزان رشد گله بنا به دلایلی مناسب نباشد و میانگین وزن گله پایین و در محدوده لازم نباشد می‌توان به پرنده فرصت بیشتری داد و روند کاهش نزولی مدت و شدت نور سالن‌ها را با سرعت کمتری انجام داد. بعد از سن ۱۷ هفتگی می توان اقدام به افزایش مدت و شدت نور می‌شود. البته بهتر است در هنگام شروع برنامه تحریک نوری به میانگین وزن گله هم توجه نمود.

۹-۲- اجرای برنامه نوری متناوب در سالن مرغ‌های تخمگذار

در سالن‌های کاملا تاریک در دوره تولید برای بهبود کیفیت پوسته تخم‌مرغ، ارتقاء ضریب تبدیل غذایی و همچنین کاهش استرس گرمایی و کانیبالیسم در گله می‌توان از برنامه نوری متناوب استفاده نمود. باید توجه داشت این روش در سالن‌های نیمه تاریک به دلیل ورود نور طبیعی به سالن (حتی به میزان کم) قابل اجرا نمی‌باشد. بر اساس شیوه توصیه شده دفترچه راهنمای سویه Hy-Line می‌توان کل شبانه روز را به هشت قسمت ۳ ساعتی (دو قسمت نور و یک ساعت خاموشی) تقسیم نمود. البته روش‌های مختلفی ارایه شده و مورد مقایسه قرار گرفته که در جدول (۲-۶) نشان داده شده است.

در سیستم اول (۱۵ دقیقه روشنایی و ۴۵ دقیقه تاریکی مکرر برای ۱۵ ساعت، سپس ۱۵ دقیقه روشنایی، ۳۰ دقیقه تاریکی و ۱۵ دقیقه روشنایی، بعد ۸ ساعت تاریکی) این روش علاوه بر کاهش مصرف برق می‌تواند در حدود ۵٪ در مصرف خوراک صرفه جویی شود بدون اینکه تغییری در نرخ تخمگذاری و اندازه تخم‌مرغ ایجاد گردد. با توجه به مصرف خوراک لازم است که از تعادل جیره از لحاظ مواد مغذی بخصوص اسیدهای آمینه ضروری مطمئن گردیم. شواهد نشان می‌دهد که میزان مرگ و میر برای سیستم‌های نوردهی متناوبی که نور کمتری را به کار می‌برند در مقایسه با روش‌های دیگر به شدت کمتر است. اما جالب است بدانیم که آیین‌نامه‌های آسایش اتحادیه اروپا مجوز کاربرد سیستمی که تاریکی پیوسته ۸ ساعته را برای پرنده فراهم ننماید را صادر نمی‌کند.

هر برنامه نوری متناوب باید به صورت تدریجی و با توجه به شرایط گله اجرا شود. یکی از مشکلات اجرای برنامه نوری متناوب این است که زمان شکل‌گیری تخم‌مرغ افزایش و در نتیجه علی‌رغم افزایش وزن تخم‌مرغ، درصد تولید تخم‌مرغ کاهش خواهد یافت. در برنامه نوری عادی بیشترین تخمگذاری توسط مرغ‌ها در صبح صورت می‌گیرد اما در برنامه نوری متناوب این همزمانی تخمگذاری از بین می‌رود و مرغ‌ها در ساعات مختلف تولید تخم‌مرغ خواهند داشت که کار جمع‌آوری تخم‌مرغ را با مشکل همراه خواهد ساخت. باید توجه داشت که به‌کارگیری برنامه نوری متناوب، بعد از دوره پیک تولید تخم‌مرغ صورت گیرد.

۱۰-۲- تامین نور مورد نیاز مرغ‌های تخمگذار

برای تامین نور مورد نیاز مرغ‌های تخمگذار بهتر است که ارتفاع لامپ‌ها از کف سالن حدود ۸/۱ تا ۲ متر باشد و لامپ‌های ردیف‌های مختلف به صورتی چیدمان شود (به صورت مثلثی) که شدت نور در نقاط مختلف سالن یکسان بوده و نقاط تاریک و روشن ایجاد نگردد. در کشورمان برای تامین نور مورد نیاز سالن معمولا از لامپ‌های با نور زرد و یا قرمز استفاده می‌نمایند. در تحقیقی اثر رنگ نور لامپ‌ها بر رفتار و عملکرد مرغ‌های تخمگذار مورد بررسی قرار گرفت که نتایج این تحقیق در جدول (۲-۷) نشان داده شده است.

نتایج این تحقیق بیانگر اثرات مثبت استفاده از نور قرمز نسبت به دو نور سفید و سبز می‌باشد. نتایج این تحقیق موید این نکته است که نور قرمز به دلیل کاهش استرس رفتاری و نوک زدن مرغ‌ها می‌تواند باعث کاهش وقوع کانیبالیسم در مرغ‌های تخم گردد. همچنین نور قرمز در توسعه بلوغ جنسی مرغ‌های تخمگذار در مقایسه با نور سفید یا سبز اهمیت بیشتری دارد.

جهت تنظیم شدت نور مورد نیاز سالن می‌توان از دیمر استفاده نمود. دیمر وسیله‌ای است که توسط آن می‌توان شدت نور لامپ را کم یا زیاد کرد. استفاده از دیمر علاوه بر تامین شدت نور مناسب در مراحل مختلف دوره تولید در کاهش هزینه برق مصرفی می‌شود. عدم استفاده از لامپ‌های کم مصرف در واحدهای مرغ تخمگذار به دلیل رطوبت بالای سالن (خراب شدن لامپ‌ها) و مشکلات پاک کردن این لامپ‌ها در طول دوره تولید به دلیل شکل ویژه این لامپ‌ها (جمع شدن آلودگی و گرد و غبار در مارپیچ‌های لامپ) و عدم امکان ضدعفونی این لامپ‌ها در پایان دوره تولید می‌باشد. در تکنولوژی جدید لامپ‌های LED مخصوص مرغداری‌ها ارایه شده که از طریق نور ساطع شده از الکترون‌ها کار می‌کند. که کارایی بالاتری نسبت به لامپ‌های رشته‌ای دارند. مصرف بسیار پایین انرژی باعث شده که تولید گرمای بسیار کم در اطراف لامپ و اشاعه آن به محیط داشته که می‌تواند فواید زیادی داشته باشد. بزرگترین برتری لامپ‌های LED عمر مفید آن است. لامپ‌های LED ۵۰ هزار ساعت عمر مفید دارند در حالی که عمر مفید لامپ‌های تابان تنها ۱۰۰۰ ساعت و در نهایت عمر مفید فلورسنت‌ها، ۱۰۰۰۰ ساعت است. مقاومت در برابر شوک الکتریکی، لرزش و ضربه و قدرت بالای نوردهی در کنار مصرف پایین برق در این نوع لامپ‌ها باعث خواهد شد که در آینده نزدیک در مرغداری‌های کشور به میزان قابل توجهی مورد پذیرش و استفاده قرار گیرد.

 

 

 


//